CASE STUDY · VOORLICHTINGSFILM
Voorlichtingsfilm frituurvet gemeente Utrecht
Hoe je een rioolverstopping uitlegt in minder dan een minuut
IN HET KORT
De kern van dit project
KLANT
Gemeente Utrecht Stadsbedrijven, team Stedelijk Water, riolering en gemalen
UITDAGING
Inwoners in minder dan een minuut uitleggen waarom frituurvet door de gootsteen gieten problemen veroorzaakt, en wat ze in plaats daarvan moeten doen
AANPAK
Straatinterviews met inwoners gecombineerd met een rioolmedewerker die tijdens een echte ontstopping de oplossing uitlegt, inclusief ingebakken ondertiteling en audiodescriptie
RESULTAAT
Eén compacte voorlichtingsfilm die probleem, oorzaak en oplossing in onder de zestig seconden laat zien
PROLOOG
Elke week weer dezelfde verstopping. Frituurvet en olie die inwoners door de gootsteen of het toilet spoelen, hopen op in het riool en veroorzaken storingen die het team van Stedelijk Water telkens opnieuw moet verhelpen.
Gemeente Utrecht wilde dat inwoners begrijpen waarom dat een probleem is, zonder een saaie informatiefolder. Het idee: laat een rioolmedewerker het zelf vertellen, terwijl hij middenin een echte verstopping staat.
Geen acteur die een probleem naspeelt. Een vakman die het dagelijks meemaakt.
Ik neem je mee in onze 3D-aanpak voor dit project.
BEKIJK DE FILM
NIET HET RIOOL, MAAR HET RIOOLGEMAAL
Denken
De eerste locatiekeuze leek voor de hand te liggen: film gewoon bij een riool. Maar een riool zelf is lastig te filmen en laat het probleem niet zien. In een rioolgemaal wel. Daar zie je het frituurvet letterlijk tegen de wanden zitten, precies het beeld dat het verhaal nodig had.
We begonnen de film ook bewust niet met de oplossing, maar met de gewoontes van inwoners zelf. Willekeurige mensen op straat kregen de vraag of ze weleens frituren en wat ze met het oude vet doen. Niemand wordt daarin veroordeeld. Het zijn herkenbare antwoorden, precies zoals de kijker zelf zou reageren.
Pas daarna komt de rioolmedewerker in beeld, middenin zijn werk bij de verstopping. Hij legt uit wat er misgaat en wat je in plaats daarvan kunt doen: het gebruikte vet terug in de oude verpakking gieten en inleveren bij een inzamelpunt.
Toegankelijkheid was vanaf het begin onderdeel van het script, niet iets dat achteraf werd toegevoegd. De film kreeg ingebakken ondertiteling én een audiodescriptie-versie, zodat ook mensen die niet kunnen zien of horen het verhaal meekrijgen.
FILMEN BIJ EEN ECHTE VERSTOPPING
Draaien
We filmden op 11 december, 's ochtends om 10 uur, op de Vuurvlindersingel in Utrecht. Rioolmedewerker Jeffrie had de locatie zelf uitgezocht en meteen scherp voor ogen wat we nodig hadden: een rioolgemaal in plaats van een gewoon riool, omdat je daar het vet daadwerkelijk kunt zien zitten.
Op locatie stond een speciale wagen van een aannemer die het vet uit het gemaal zoog, precies op het moment dat we draaiden. Geen opgezet decor, maar het werk zoals het die ochtend toevallig liep.
Jeffrie leerde de tekst niet uit zijn hoofd. Hij vertelde het verhaal in zijn eigen woorden, tijdens het werk zelf, met de collega's van Stedelijk Water op de achtergrond. Communicatieadviseur Marit was erbij om hem mentaal bij te staan, al bleek dat nauwelijks nodig.
Die keuze voor een rioolgemaal in plaats van een riool is precies het vakmanschapsmoment in dit project. Een kleine aanpassing in locatie die het verschil maakt tussen een uitleg die je gelooft en een uitleg die abstract blijft.
EÉN BOODSCHAP, ONDER DE MINUUT
Delen
De film bleef bewust onder de zestig seconden: lang genoeg om het probleem, de oorzaak en de oplossing te laten zien, kort genoeg om volledig bekeken te worden. De eindplaat verwijst inwoners direct door naar inzamelpunten via frituurvetrecyclehet.nl en de milieustraten van de gemeente.
Door de film in te zetten via de kanalen van Gemeente Utrecht (waaronder utrecht.nl/afval) bereikt de boodschap inwoners op het moment dat ze zelf met de vraag zitten: waar moet dat vet nu heen?
Deliverables
✓ 1x voorlichtingsfilm (max 1 min), inclusief ingebakken ondertiteling en audiodescriptie-versie
DE VRAGEN · WAT ANDEREN OOK WILDEN WETEN
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen een voorlichtingsfilm en een wervingsvideo?
Een voorlichtingsfilm richt zich op gedragsverandering bij inwoners of een specifieke doelgroep, geen recruitment. De aanpak blijft hetzelfde: een echt persoon, geen acteur, die het verhaal in eigen woorden vertelt.
Hoe lang duurt het maken van een korte voorlichtingsfilm?
Voor een film van rond de minuut rekenen we op één draaidag en een compacte montageperiode. Bij Gemeente Utrecht ging van scriptidee tot draaidag ongeveer een week.
Waarom kiezen jullie voor een medewerker in plaats van een acteur?
Geloofwaardigheid. Een rioolmedewerker die zelf dagelijks verstoppingen verhelpt, overtuigt sneller dan een acteur die een script naspeelt. De kijker voelt het verschil tussen ervaring en een ingestudeerde tekst.
Kunnen jullie een voorlichtingsfilm toegankelijk maken voor mensen met een visuele of auditieve beperking?
Ja, en we raden het aan om dat vanaf het script mee te nemen. Ingebakken ondertiteling en een aparte audiodescriptie-versie zorgen dat de film voor een bredere groep inwoners werkt, niet als extra maar als vast onderdeel van de productie.
Wat kost een korte voorlichtingsfilm?
Dat hangt af van het aantal locaties en of er straatinterviews bij komen. Neem contact op voor een concreet voorstel op basis van jullie boodschap en doelgroep.
Werkt zo'n korte film ook voor andere gemeentelijke thema's?
Zeker. Hetzelfde principe (een herkenbare situatie, een vakman die het uitlegt, een concrete oplossing) werkt net zo goed voor afvalscheiding, energiebesparing of andere publieksvoorlichting.
Ook een boodschap helder krijgen in minder dan een minuut?
Een herkenbare situatie, een vakman die het uitlegt, een duidelijke oplossing. Meer is er vaak niet voor nodig.